Jak zostać tłumaczem przysięgłym?

Tłumacz przysięgły to osoba zaufania publicznego, uprawniona do sporządzania tłumaczeń poświadczonych – takich, które mają moc prawną. Jest to zawód regulowany ustawą, a droga do jego wykonywania wymaga spełnienia ściśle określonych warunków i zdania egzaminu państwowego. Jeśli zastanawiasz się, jak zostać tłumaczem przysięgłym, poniżej znajdziesz informacje o wymaganiach, procedurze egzaminacyjnej i realiach finansowych tego zawodu.

Czym zajmuje się tłumacz przysięgły?

Tłumacz przysięgły uwierzytelnia przetłumaczone dokumenty urzędowe, sądowe i notarialne – pieczęcią i podpisem poświadcza zgodność tłumaczenia z oryginałem. Przekłada akty stanu cywilnego, dyplomy, wyroki, umowy i pełnomocnictwa, a także bierze udział w rozprawach sądowych i przesłuchaniach jako tłumacz ustny. W odróżnieniu od tłumacza bez takich uprawnień ponosi pełną odpowiedzialność zawodową za każdy wykonany przekład, a jego praca podlega nadzorowi Ministra Sprawiedliwości.

Tłumacz przysięgły – wymagania

Zgodnie z Ustawą z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego kandydat musi:

  1. posiadać obywatelstwo polskie lub innego państwa UE, EFTA bądź Konfederacji Szwajcarskiej,
  2. znać język polski w stopniu umożliwiającym tłumaczenie dokumentów urzędowych,
  3. mieć pełną zdolność do czynności prawnych,
  4. nie być karanym za przestępstwo umyślne, skarbowe ani za nieumyślne przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu obrotu gospodarczego,
  5. mieć wykształcenie wyższe (dyplom uzyskany w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Norwegii, Islandii, Liechtensteinie lub Szwajcarii; od 2015 r. nie jest wymagana filologia – wystarczy dowolny kierunek),
  6. zdać egzamin państwowy.

Jak zostać tłumaczem – procedura krok po kroku

Pierwszym krokiem jest złożenie wniosku o wyznaczenie terminu egzaminu do Ministerstwa Sprawiedliwości, na piśmie albo przez internet. Na tym etapie nie trzeba dołączać dokumentów potwierdzających spełnienie wymagań – będą potrzebne dopiero po zdanym egzaminie. Termin egzaminu zostaje wyznaczony w ciągu roku od złożenia wniosku, a kandydat otrzymuje powiadomienie co najmniej 21 dni wcześniej.

Egzamin na tłumacza przysięgłego

Egzamin organizuje Państwowa Komisja Egzaminacyjna i składa się z części pisemnej (4 godziny – tłumaczenie czterech tekstów w obu kierunkach, w tym pism urzędowych) oraz ustnej (tłumaczenie a vista i konsekutywne). Zdawalność wynosi około 20–30%, co wynika z wymagań obejmujących biegłość językową, znajomość terminologii prawnej i umiejętność pracy pod presją czasu. Opłata za egzamin wynosi 800 zł. W razie niezaliczenia ponowne podejście jest możliwe dopiero po roku.

Jak się przygotować do egzaminu?

Ze względu na niską zdawalność warto zadbać o solidne przygotowanie. Należy budować glosariusze terminologii prawnej i urzędowej w obu językach oraz regularnie ćwiczyć tłumaczenie autentycznych dokumentów: aktów stanu cywilnego, pełnomocnictw, orzeczeń sądowych. Niezbędny jest też trening pracy na czas, a w przypadku części ustnej – ćwiczenie tłumaczenia a vista i konsekutywnego.

Ślubowanie i lista tłumaczy przysięgłych Ministerstwa Sprawiedliwości

Po zdaniu egzaminu kandydat składa ślubowanie wobec Ministra Sprawiedliwości i zostaje wpisany na listę tłumaczy przysięgłych. Listę tłumaczy przysięgłych Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi w formie publicznej wyszukiwarki online. Od momentu wpisu tłumacz ma obowiązek prowadzenia repertorium, zachowania tajemnicy zawodowej oraz wykonywania tłumaczeń na żądanie sądu czy prokuratury.

Ile zarabia tłumacz przysięgły?

Zarobki tłumacza przysięgłego zależą od języka, specjalizacji i formy zatrudnienia. Przy tłumaczeniach dla organów państwowych obowiązują stawki z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości za stronę przeliczeniową (1125 znaków ze spacjami):

Na rynku komercyjnym stawki ustala sam tłumacz lub biuro tłumaczeń. Ile zarabia tłumacz przysięgły miesięcznie? Przeciętne zarobki wynoszą od ok. 5000 do 8000 zł brutto, natomiast doświadczeni specjaliści pracujący z językami niszowymi lub w dziedzinach takich jak prawo czy medycyna mogą zarabiać ponad 15 000 zł brutto. Początkujący tłumacze powinni liczyć się z dochodami na poziomie 3000–5000 zł brutto.

Tłumacz przysięgły a tłumacz zwykły

Osoby rozważające, jak zostać tłumaczem, powinny znać różnicę między tymi ścieżkami. Tłumacz zwykły może pracować bez uprawnień państwowych – jego przekłady znajdują zastosowanie w biznesie, marketingu i literaturze, ale nie mają mocy prawnej. Tłumacz przysięgły natomiast musi przejść cały opisany proces i dopiero wówczas może poświadczać tłumaczenia przysięgłe pieczęcią.

Jeśli potrzebujesz profesjonalnego tłumaczenia przysięgłego lub szukasz wsparcia językowego dla swojej firmy, kancelarii czy urzędu, zachęcamy do kontaktu. Nasze biuro tłumaczeń w Rzeszowie od niemal 20 lat realizuje tłumaczenia na terenie całej Polski, współpracując z doświadczonymi tłumaczami przysięgłymi i native speakerami.